Sık kullanılan ölçüler
| Ölçü | Nerede kullanılır? |
|---|---|
| 13,5 × 21 cm | Roman, öykü, deneme; Türkiye’de en yaygın kitap ölçüsü |
| 12 × 19,5 cm civarı | Cep kitapları, kısa metinler |
| 14,8 × 21 cm (A5) | Kişisel yayınlar, kılavuzlar, ofis baskıları |
| 16 × 24 cm civarı | Akademik kitaplar, tezlerden üretilen kitaplar |
| 19,5 × 27,5 cm civarı | Soru bankaları, ders kitapları, çalışma kitapları |
| 21 × 29,7 cm (A4) | Deneme sınavları, dergiler, sınav kitapçıkları |
Matbaaların kâğıt ve makine ölçüleri farklı olabildiği için bu ölçüler birkaç milimetre değişebilir. Kesin ölçüye karar vermeden önce matbaanızın verimli bastığı ölçüleri sormanızda fayda var.
Kenar boşlukları
Kitapta dört kenar boşluğu eşit değildir. Klasik bir kitap sayfasında:
- İç boşluk (cilt tarafı), metnin cildin içine kaçmaması için yeterli olmalıdır. Sayfa sayısı arttıkça kitap daha az açılır, bu yüzden kalın kitaplarda iç boşluk biraz daha geniş tutulur.
- Dış boşluk, okurun başparmağının metni kapatmayacağı kadar olmalıdır.
- Alt boşluk genellikle üst boşluktan büyük tutulur; metin bloğu sayfanın optik merkezinde, biraz yukarıda durduğunda daha dengeli görünür.
Satır uzunluğu
Göz, çok uzun satırlarda bir sonraki satırın başını bulmakta zorlanır; çok kısa satırlarda ise sürekli satır değiştirmekten yorulur. Kitap gövde metni için satır başına yaklaşık 55–75 karakter rahat bir aralıktır. Daha geniş sayfalarda metin iki sütuna bölünür.
Punto ve satır aralığı
- Kitap gövde metni çoğunlukla 10–12 punto arasında dizilir. Aynı punto değerinde bile yazı tipleri farklı büyüklükte görünür; seçimi gözle, basılmış bir deneme sayfası üzerinden yapmak en doğrusudur.
- Satır aralığı genellikle puntonun 1,2–1,4 katı civarındadır. Örneğin 11 punto bir metin için 13–15 punto satır aralığı.
- Çocuk kitaplarında ve ilk okuma kitaplarında daha büyük punto ve daha geniş satır aralığı kullanılır.
Sayfa sayısını tahmin etmek
Bir romanın sayfa sayısı, seçilen ölçüye ve dizgi ayarlarına göre büyük farklılık gösterebilir. 13,5 × 21 cm ölçüde ve 11 punto civarında dizilmiş bir sayfaya yaklaşık 250–320 kelime sığar. Word dosyanızdaki kelime sayısını bu aralığa bölerek kabaca bir tahmin yapabilirsiniz; kesin sayı, dizgi tamamlandığında ortaya çıkar.